Hallo iedereen,
De economische malaise, het zal niemand ontgaan zijn dat het momenteel een hot issue is in alle media. Sappige vaktermen als inflatie, kredietcrisis en indexering zijn dan ook niet van de lucht. De kranten staan er vol van. Er gaat ook geen dag voorbij of met name het Vlaamse tv-journaal doet zijn uiterste best om de kijkers het besef van hun "dalende koopkracht" duchtig in te peperen. Kortom, moeten wij er dan zo nodig nog een Logosnummertje aan wijden?
Ja, toch wel, vooral omdat grootschalige financiële moeilijkheden vaak hebben geleid tot intrigerende literaire werken. Neem nu de beroemde roman De valsemunters van André Gide uit 1925, waarover Piet een kort essay schreef. Gide maakte daarin namelijk handig gebruik van de valsmunterij als metafoor om aan te geven hoezeer het traditionele westerse waardesysteem begon te devalueren en node aan herziening toe was. Het patriarchaat, gebaseerd op de goddelijke en vaderlijke autoriteit respectievelijk binnen het geloof en het gezin, was wat Gide betrof in diskrediet geraakt... Dat het toenmalige 'enfant terrible' van de Franse literatuur, thans wellicht de rol van Michel Houellebecq, zich destijds heeft laten inspireren door de beruchte geldontwaarding van de vroege jaren '20, lijdt volgens menig criticus geen twijfel. Vooral in Duitsland had het papiergeld nog het meest waarde, als men het per kilo woog...
Zwart zaad vinden we pas echt bij Niccolò Ammaniti, meer bepaald in diens roman Zo God het wil uit 2006. Dan zou je kunnen verwachten dat het verhaal zich in het economisch achterophobbelende Zuid-Italië afspeelt, dat van Carlo Levi bijvoorbeeld, waar grote werkloosheid heerst en tweederde van de bevolking nog steeds nauwelijks kan lezen en schrijven. Maar nee, Ammaniti toont de lezer de verdoken armoede in het stinkend rijke noorden. Cristiano Zena, het jonge hoofdpersonage, "deelt met zijn alcoholistische en nagenoeg werkloze vader Rino een rommelige krotwoning. De lege pizzadozen en bierflesjes slingeren er overal in het rond. De boel wordt maar één keer in de twee weken enigszins op orde gebracht, vlak voor de maatschappelijk werker op zijn vaste zaterdag polshoogte komt nemen of de verloedering niet al te ernstige vormen aanneemt.", aldus schetst Karlijn dit verpauperde milieu in de schaduw van een gelikte villawijk in Varrano. Hoewel Ammaniti dus de weggemoffelde onderbuik van de consumptiemaatschappij onderzoekt, betekent dit evenwel niet dat hij zich daarbij verliest in zwaarmoedigheid of deterministische beschouwingen à la Emile Zola, integendeel. Met behulp van onder meer strip- en filmtechnieken weet Ammaniti dit drama immers met flink wat ironie te sauzen, en bijgevolg het eigentijdse karakter ervan des te beter te doen uitkomen.
Dan nog even iets anders, of toch niet helemaal: hoe stilt men de leeshonger, of beter nog, hoe wakkert men die aan? Sedert een aantal jaar probeert de Nederlandse overheid meer mensen aan het lezen te krijgen door middel van de campagne 'Nederland leest'. Via de bibliotheken worden dan enkele honderdduizenden gratis exemplaren van een bepaald boek verspreid. Tot nog toe waren dat Dubbelspel van Frank Martinus Arion en De gelukkige klas van Theo Thijssen. Hardnekkige geruchten dat ook Joe Speedboot van Tommy Wieringa op die manier als leesvoedselpakket gedropt zou worden, zijn vooralsnog niet bewaarheid. Hoe dan ook, in november zal nummer drie te verkrijgen zijn, te weten Twee vrouwen van Harry Mulisch. In de aanloop daar naartoe zal de Recensieweb dit boek vanuit meerdere invalshoeken belichten en bespreken.
Nieuwe boeken in de bibliotheek
Tot slot
Ammaniti, Niccolò - Zo God het wil
Gide, André - De valsemunters
Nog een tip voor de cinefiel: op de Nederlandse televisie is de Italiaanse filmzomer weer in volle bloei. Wekelijks wordt een aantal Italiaanse klassiekers uitgezonden. Vanavond staat Kaos geprogrammeerd, naar een aantal verhalen van Luigi Pirandello.
Met hartelijke groet,
Karlijn en Piet
Hallo iedereen,
In de vorige Logos-aflevering verscheen Karlijns stukje over de debuutroman van Philip Snijder. Dat is niet onopgemerkt gebleven, want tot onze blijde verrassing viel afgelopen week een alleraardigste reactie in onze Bibliobus van, jawel, de auteur zelve! "Dank voor de mooie en van inzicht getuigende bespreking van mijn boek Zondagsgeld." stond er onder meer in te lezen. Het spreekt voor zich dat we ieder bericht van om het even welke Filogopolis-bezoeker ten zeerste appreciëren, omdat het aangeeft dat ons 'werk' - let wel, we doen het met alle plezier - meer effect sorteert dan eenzaam geroep in de woestijn, maar commentaar van de eigenlijke schrijver blijft niettemin iets bijzonders. Het is één keertje eerder gebeurd. Vorige zomer kreeg Karlijn na haar recensie van De man met de hoed een verongelijkte Pauline van de Ven aan de lijn. De schrijfster was namelijk niet te spreken over een bepaalde, weinig lovende passage uit dat artikel, en stuurde aan op een herziening. Recensieweb, want daarvoor had Karlijn de recensie geschreven, hield gelukkig voet bij stuk en is hier dus niet op ingegaan.
Waarom "gelukkig"? Omdat schrijvers moeten leren hun boeken, na de publicatie ervan, uit handen te geven en de meningen van lezers erover moeten respecteren - tenzij het uiteraard om moddergooien gaat en niet langer om een met argumenten gefundeerd oordeel. Het is meer dan begrijpelijk dat een auteur zijn of haar werk liever positief dan negatief gewaardeerd ziet, maar dat betekent nog niet dat hij of zij kritische geluiden per se moet trachten te smoren. Zodra een tekst gepubliceerd wordt behoort hij, afgezien van de auteursrechten, geenszins meer de schrijver toe en beschikt de laatste dus niet over het alleenrecht om erover te spreken en er een interpretatie aan te geven. Hoe zou het ook anders kunnen? Als communicatiemiddel en drager van sociale en culturele betekenissen is de taal immers publiek domein, een samenspel van conventies. Betekenis ontstaat slechts op voorwaarde dat op z'n minst twee sprekers een woord ongeveer op dezelfde manier gebruiken en er dus (h)erkenning kan optreden. Bijgevolg kan een tekst nooit ofte nimmer iemands particulier bezit worden. In het beste geval is de schrijver dan ook eeen goed geïnformeerde lezer van zijn eigen boeken, meer niet. Hoe dan ook, het internettijdperk maakt dit debat over de rol van schrijvers en lezers brandend actueel. Met zowel Philip Snijders' als Pauline van de Vens replieken in het achterhoofd zullen we in de toekomst dit boeiende vraagstuk verder proberen uit te diepen.
Maar nu naar de orde van de dag. Van de auteurs wier romans we vandaag onder de aandacht brengen, moeten we sowieso geen respons verwachten. Te beginnen bij de Mexicaan Juan Rulfo en zijn intussen in de Spaanstalige wereld klassiek geworden Pedro Páramo, een moderne mythe waarin een jongen op zoek gaat naar zijn vader en in diens dorp nog slechts op ruïnes en geestesverschijningen stuit... Wijlen Mattia Pascal uit 1904 is zelfs nog een halve eeuw ouder dan Rulfo's hoofdwerk. Zoals we dat gewend zijn van Luigi Pirandello onderzoekt hij in deze roman de problematiek die iemands identiteit omgeeft. Het maakt er dit boek echter niet minder merkwaardig om. Wanneer de hoofdpersoon zijn eigen overlijdensbericht in de krant leest, besluit hij immers een ander te worden... Eén van die machtige gedaanteverwisselingen uit de wereldliteratuur is daarmee een feit.
Nieuwe boeken in de bibliotheek
Tot slot
Luigi Pirandello - Wijlen Mattia Pascal
Juan Rulfo - Pedro Páramo
Op 19 september a.s. geeft niemand minder dan Alberto Manguel een lezing in het Amsterdamse Spui25! Een uitgelezen kans om deze fascinerende essayist en literatuurfanaticus zelf aan het woord te horen. (Wij hebben ons al meteen aangemeld, want de plaatsen zijn beperkt.) In ieder geval reden genoeg om in deze zomermaanden weer eens zijn boeken uit de kast te halen...
Met hartelijke groet,
Karlijn en Piet
Door hieronder je e-mailadres achter te laten, ben je direct vrijblijvend geabonneerd op Logos - de tweewekelijkse bewegwijzering van de stad FILOGOPOLIS - waarin je de recente bouwactiviteiten verneemt, columns kunt lezen en we je wijzen op andere websites die waarschijnlijk ook voor jou interessant zullen zijn. We gebruiken je adres overigens voor geen enkel ander doeleinde dan deze e-mailnieuwsbrief, en je kunt je abonnement ook op elk gewenst moment weer opzeggen door simpelweg een antwoordmailtje op een LOGOS-aflevering te sturen.
Je e-mailadres:
reisbureau (in de Logos verzamelde tips voor cybertrips)
Wandel terug naar de Agora, het centrale plein van FILOGOPOLIS.
Lees het laatste nieuws in onze stadskrant, de Logos.
Vraag de weg in het Tourist Office.
Copyright © FILOGOPOLIS