Fragment uit Reizen met Herodotos (Ryszard Kapuscinski)
Bij het lezen van Herodotos begon ik geleidelijk aan een broederziel in hem te vinden. Wat bracht hem in beweging? Wat zette hem aan tot actie? Tot het ondernemen van zware reizen, het riskeren van de zoveelste expeditie? Volgens mij was dat de nieuwsgierigheid naar de wereld. De wens om er te zijn, coûte que coûte dat te zien, per se dat mee te maken.
Dit is in feite een zeldzame passie. De mens is van nature een sedentair wezen. Sinds hij zich met de landbouw kon bezighouden en zijn riskante en armoedige existentie van een verzamelaar of jager achter zich kon laten, vestigde hij zich, gelukkig, op een eigen stukje grond, zonderde zich van de anderen af door een muur of een strook land en was bereid voor zijn stekje bloed te laten vloeien, zelfs zijn eigen leven te offeren. Als hij zich al van zijn plaats verroerde dan slechts uit noodzaak: hetzij vanwege honger, epidemie of oorlog, hetzij in verband met zijn beroep - omdat hij zeiler, reizende koopman of karavaangids was. Maar om vanuit zichzelf, uit vrije wil, de wereld jarenlang rond te gaan trekken om haar te verkennen, te doorgronden en te begrijpen? Om vervolgens dat alles te beschrijven? Dit soort mensen waren altijd al zeldzaam.
Hoe kwam bij Herodotos die passie tot stand? Misschien door een vraag die in het brein van het kind opdook, namelijk: waar komen de schepen vandaan? Want plotseling, tijdens het spelen in het zand aan de rand van een baai, zien de kinderen in de verte, op de horizonlijn, een schip verschijnen dat hoe dichterbij het komt des te groter wordt. Maar waar komt het überhaupt vandaan? De meeste kinderen stellen ongetwijfeld zulke vragen niet. Maar opeens kan een van hen onder het bouwen van zijn zandkastelen de vraag wel stellen: waar komt dat schip vandaan? Want deze lijn, heel ver weg, leek toch het einde van de wereld te zijn? Zou zich
nog een andere wereld achter deze lijn bevinden? En daar voorbij nog een andere wereld? Wat voor een? En het kind begint naar een antwoord te zoeken. Later, als hij volwassen is, zoekt hij er nog intensiever naar, met een nog grotere, onverzadigbare weetgierigheid.
Een deel van het antwoord levert de weg zelf. De beweging. De reis. Inderdaad, het boek van Herodotos ontstond vanuit het reizen, het is de allereerste reportage in de wereldliteratuur. De auteur beschikt over de intuïtie van de reporter, het reportersoog en -oor. Hij is onvermoeibaar - hij moet op zee varen, door de steppen trekken, ver de woestijn in trekken, en dat alles verslaat hij aan ons. Zijn doorzettingskracht doet ons verbazen, hij klaagt nooit over zijn vermoeidheid, hij wordt nergens door ontmoedigd, nooit zegt hij ergens bang voor te zijn.
Wat beweegt hem als hij, onverschrokken en onvermoeibaar, zich in een groot avontuur stort? Het is zijn optimistisch geloof dat het mogelijk moet zijn de wereld te beschrijven. Een geloof, denk ik, dat wij, moderne mensen, allang zijn kwijtgeraakt.
Je staat nu met een boek in handen in een van de leeszalen van de Bibliotheek die gevestigd is op het Literaplein.
Lees over Reizen met Herodotos ook het artikel Waar komen de schepen vandaan die je aan de horizon ziet? en de column A la recherche du temps perdu
Wandel terug naar de Agora, het centrale plein van FILOGOPOLIS.
Lees het laatste nieuws in onze stadskrant, de Logos.
Vraag de weg in het Tourist Office.
Copyright © FILOGOPOLIS