FILOGOPOLIS

de stad waar het woord de weg wijst

Afdeling Spanje

Overzicht romans uit Spanje

Marías, Javier - Geen liefde meer impressie
Molina, Antonio Muñoz - Winter in Lissabon impressie + artikel
Semprun, Jorge - Schrijven of leven impressie

Overzicht boeken over Spanje

Theroux, Paul - The pillars of Hercules impressie

Geen liefde meer

Geschreven door Javier Marías

Ik vond het eigenlijk wel erg dat ik nog nooit iets van een Spanjaard gelezen had. Marías zou de eerste worden en ik koos een verhalenbundel omdat een kennismaking
met meerdere verschillende verhalen me een veilige keuze leek. Een citaat vanop de achterflap zegt: "In zijn verhalen gaat het niet om de feiten die worden
verteld, maar om de omstandigheden waaronder of het moment waarop de hoofdpersoon ze beleeft of te weten komt. Hij maakt ons deelgenoot van gebeurtenissen
(...) zonder tussenbeide te komen of er een bepaalde betekenis aan toe te kennen." Dat is zeker opvallend, al had ik persoonlijk ook nog niet het gevoel
deelgenoot te zijn van de gebeurtenissen. Ik voelde me eerder nogal afstandelijk benaderd, wat ervoor zorgde dat de verhalen niet zo diep bij me doordrongen.
Het is blijkbaar mijn auteur niet en dat is toch wel jammer, want Marías is verre van een slechte schrijver en de verhalen boeiden ook zeker genoeg.

Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in januari 2005.

Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank

Winter in Lissabon

Geschreven door Antonio Muñoz Molina

In San Sebastian, Madrid en Lissabon, in duistere clubs en andere huiveringwekkende omgevingen, en in een milieu van randfiguren uit de samenleving speelt
zich Een winter in Lissabon af, geschreven door de Spaanse Antonio Muñoz Molina. We volgen het verhaal via de mysterieuze verteller, een vriend van de
hoofdpersoon Biralbo wie diens geschiedenis aanhoort, maar van wie we niet eens de naam mogen opvangen. De liefde - een zeer ruim op te vatten term - tussen
Biralbo, een jazzmuzikant, en Lucrecia, al de echtgenote van een ander, staat centraal en vele andere al dan niet artistieke figuren helpen mee het plot
van een flinke dosis lugubere actie en spanning te voorzien. Heeft Een winter in Lissabon niet meer te bieden dan dit? Absoluut wel; al hebben de gebeurtenissen
zelf een groot belang, het zijn ook evengoed de beklemmende situaties, de rol van de kunst en de mooie beschrijvingen van beelden (van de stad, vaak) die
je zo sterk raken en het tot een rijke, boeiende roman maken.

Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in juli 2005.

Lissabon als wazig vluchtpunt, beeldende kunst als leitmotiv, tempels waar de eredienst in het teken van de Vrouw staat: stuk voor stuk typeringen die op beide romans zouden kunnen terugslaan, hoewel hun auteurs toch weinig tot geen uitstaans met elkaar schijnen te hebben. Wat de nationaliteit en heimat betreft, divergeren de lijnen alvast behoorlijk; de één grootgebracht onder de met koperkleurige daken bezaaide lucht van Kopenhagen, de ander in de olijfboomgaarden rond het Andalusische provinciaalse Jaén. Het is best een merkwaardige sensatie wanneer de twee boeken die je heel toevallig meteen na elkaar leest, meer gelijkenissen bevatten dan je ooit voor mogelijk hield. Mij overkwam het onlangs bij het lezen van Jens Christian Gröndahls Stilte in oktobr en Antonio Muñoz Molina’s Winter in Lissabon. Lees verder in De laatste stad in Europa [Straatartiest]

Oorspronkelijke titel: Un invierno en Lisboa.
Weg extra muros (gerelateerde website):
Bridging the divide: film, popular culture and high culture in Antonio Muñoz Molina's El in El invierno en Lisboa (bevat wel veel Spaanse citaten)

Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank

Schrijven of leven

Geschreven door Jorge Semprun

Zo dringend de behoefte voor Primo Levi was om na zijn verblijf in Auschwitz zijn onwetende medemens van zijn ervaringen deelgenoot te maken, zo ondoordringbaar was het zwijgen van Jorge Semprun (1923-) die na zijn terugkeer uit Buchenwald de doorstane periode ontvluchtte door zich weer volop in het Parijse sociale leven te storten waaraan hij een dik jaar lang onttrokken was geweest. Levi publiceerde zijn kampverhaal - als één van de eerste getuigen – al in 1947; Semprun volgde pas 16 jaar later met De grote reis.

Schrijven of leven is Sempruns autobiografie waarin hij zijn jonge jaren, en dan met name de eerste maanden na de bevrijding van Buchenwald, nogmaals onder de loep neemt. Het vormt vooral een reflectie op zijn schrijven, of liever gezegd de opschorting daarvan. Waarom zweeg Semprun na de bevrijding in alle talen over zijn periode in het kamp, maar besloot hij begin jaren ’60 alsnog een literaire reconstructie van die tijd op te bouwen?

Het heeft alles te maken met een kwellend dilemma tussen leven en dood, ofwel het schrijven over de kampherinnering. Semprun verwoordt het als volgt:

“Ik heb alleen mijn dood, mijn ervaring van de dood, om mijn leven te zeggen, er uitdrukking aan te geven, het vooruit te brengen. Met al die dood moet ik leven fabriceren. En de beste manier daarvoor is schrijven. Maar het schrijven voert me juist terug naar de dood, sluit me erin op, laat me erin stikken. Zo ben ik er dus aan toe: ik kan alleen leven door die dood al schrijvend te aanvaarden, maar het schrijven maakt me het leven letterlijk onmogelijk.”

Deze gecompliceerde tweespalt beheerst Sempruns overdenkingen en onzekerheden. Hij weet ergens dat hij ooit zal gaan schrijven, maar hij zal daarvoor heel wat moeilijkheden moeten overwinnen. En dan is er nog de kwestie van de literaire vorm. Hij weigert een rechttoe rechtaan getuigenis te schrijven. Anderen zullen dat al volop gaan doen, vermoedt hij. Hijzelf heeft een volwaardige roman voor ogen:

“Ik heb (…) een vertellend ‘ik’ nodig, dat zich laat inspireren door mijn ervaringen maar die ook overstijgt, er fantasie, fictie doorheen kan mengen… Fictie overigens die even verhelderend zou zijn als de waarheid. Die een bijdrage zou leveren om de werkelijkheid werkelijk te laten lijken, de waarheid iets waarschijnlijks te geven. Vroeg of laat zal het me lukken dat obstakel te overwinnen.”

Voor Semprun is literatuur dus geen verstrooiing, geen manier om te ontsnappen uit de wereldse gebeurtenissen, maar juist een manier om zijn lezers daar dichterbij te brengen. Dit blijkt niet alleen uit overpeinzingen als deze maar ook uit de wijze waarop Schrijven of leven is opgebouwd. Precies zoals de poëzie die hij in Buchenwald met kampgenoten opzegde hem telkens een hart onder de riem stak, citeert hij in zijn autobiografie talloze dichters (César Vallejo, René Char, …) en filosofen (Wittgenstein) die ieder in hun persoonlijke taal zijn eigen stem kracht bijzetten. Sempruns doortastende, analyserende tekst raakt geenszins versplinterd door alle intertekstualiteit, maar krijgt in plaats daarvan nieuwe verdiepende dimensies. Schrijven of leven levert het tastbare bewijs van de idee dat literatuur je niet afsluit van de werkelijkheid maar je er juist nietsontziend in opslorpt.

Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn

Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank

The pillars of Hercules

Geschreven door Paul Theroux

Paul Theroux, zeer gevestigd als populair reisboekenschrijver, reist hierin langs de kusten van de Middellandse Zee. Hij begint bij Gibraltar, om in de richting van de wijzers van de klok in Marokko te eindigen. Alleen Libanon, Libië en Algerije slaat hij over, vanwege het risico dat een reiziger er
op dat moment zou lopen. Er zitten extreem interessante passages tussen, bijvoorbeeld wanneer hij in Calabrië (Italië) is, in Turkije of in Alexandrië, maar ook wat mindere, wanneer de beslommeringen op een cruiseschip zo uitgebreid aan bod komen, of het gedeelte dat zich afspeelt in Griekenland, waar
hij (naar mijn mening onterecht) negatief over is.

Behalve de gebieden waar Paul Theroux komt, leer je ook een reiziger kennen. Een reiziger die geen toeristische hoogtepunten-hopper is, die zich niet (of nauwelijks) bezighoudt met de politieke situatie in een land, maar iemand die observaties doet van milieus, steden, landschappen, en met de plaatselijke bewoners praat, zowel met het 'gewone' volk als met invloedrijkere mensen zoals bijvoorbeeld Nagieb Mahfoez in Egypte.

Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in april 2005.

Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank

Reageren op besproken boeken? Dat kan via de Bibliobus

Je staat nu in een van de leeszalen van de Bibliotheek die gevestigd is op het Literaplein.

Voor meer Spaanstalige literatuur kun je terecht in de afdeling Zuid- en Midden-Amerika. Je vindt daar onder meer een boeiende essaybundel van Carlos Fuentes, De Spaanse erfenis.

Je kunt terugwandelen naar de Agora, het centrale plein van FILOGOPOLIS, of vraag de weg in het Tourist Office.