FILOGOPOLIS
Afdeling Filosofie
Overzicht filosofieboeken
Bodifée, Gerard - Resonanties impressie
Botton, Alain De - De troost van de filosofie impressie
Botton, Alain de - De kunst van het reizen impressie
Foucault, Michel - Dit is geen pijp impressie
Hull, John - De dagen worden wel kouder maar niet korter impressie
Lepers, Philippe - Genie vs. God interview
Magee & Milligan, Bryan, Martin - Beelden van een blinde filosoof impressie
Philipse, Herman - Filosofen van de 20e eeuw impressie
Revel & Ricard, Jean-François, Matthieu - De monnik en de filosoof impressie
Taylor, C.C.W. - Socrates artikel
Resonanties
Geschreven door Gerard Bodifée
Sinds ik Resonanties las ben ik er van overtuigd geraakt dat de bètawetenschappen heel fascinerend kunnen zijn. In dertig korte, vier of vijf pagina's tellende
essays observeert Bodifée fenomenen die hem raken of verwonderen. Zoals vuur, de kleur grijs, hemellichamen, de techniek van een cd... Maar ook de meer
'menselijke' zaken komen aan bod, bijvoorbeeld de belofte of de waarde van het ongelezen boek. Alle uitleg wordt heel toegankelijk geschreven, er komt
geen enkele formule aan te pas. De onderwerpen die besproken worden zijn zeer uiteenlopend van aard, maar Bodifée weet alles zowel in een natuurkundig
als filosofisch perspectief te plaatsen en dit is de grote kracht van Resonanties waarmee zoveel diverse eerder onbereikbare zaken ineens een toegankelijk,
menselijk en waardevol karakter krijgen.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in november 2005.
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
De troost van de filosofie
Geschreven door Alain De Botton
Ik ben gek op Alain de Botton. Hij is een filosoof die met beide benen op de grond staat en ontzettend helder kan vertellen.
In De troost van de filosofie behandelt hij 6 persoonlijke problemen, zoals frustratie en impopulariteit. Dit doet hij aan de hand van verschillende filosofen
die allemaal voor een bepaald probleem een rationaliserende oplossing hebben en zo op hun eigen manier troost bieden. Bij elke filosoof geeft hij een inleiding
over zijn leven en belangrijkste ideeën, en daarna bespreekt hij de praktische toepassing van die ideeën in de maatschappij van nu.
Van dit boek heb ik de gesproken versie beluisterd die door Alain de Botton zelf ingelezen is: alleen om zijn Engelse accent al is dat het waard. Maar gedrukt
is het boek evengoed een aanrader. Fris, duidelijk en verhelderend.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in mei 2004.
Oorspronkelijke titel en gelezen als: The consolations of philosophy.
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
De kunst van het reizen
Geschreven door Alain de Botton
In dit boek legt de Botton zich geheel toe op het reizen. In verschillende essays beantwoordt hij vragen over wat ons hiertoe aanzet, wat ons trekt in de
bestemmingen waar we heengaan, hoe het landschap iets voor ons kan betekenen, op welke manieren kunst gerelateerd kan zijn aan reizen en tenslotte, heel
leuk, hoe je ook met je vertrouwde omgeving kunt omgaan als reiziger. Alain de Botton gebruikt hierbij zowel anekdotes van reizen die hij zelf maakte als
inzichten van beroemde auteurs, denkers en kunstenaars.
Ook in De kunst van het reizen kunnen we weer genieten van De Bottons heldere en verfrissende kijk op het leven. Dit is zeker een aanrader voor iedere reiziger.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in november 2004.
Oorspronkelijke titel en gelezen als: The art of travel.
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
Dit is geen pijp
Geschreven door Michel Foucault
Een met trefzekere lijnen getekende pijp heeft als onderschrift ‘Ceci n’est pas une pipe’ (‘Dit is geen pijp’). Het is een tekening van de Belgische kunstenaar René Magritte (1898-1967) die op de achterzijde ervan schreef: ‘Deze titel weerspreekt de tekening niet, hij bevestigt op andere wijze’. Dit beeld van de pijp met zijn raadselachtige onderschrift gebruikt Michel Foucault als uitgangspunt voor zijn essay Dit is geen pijp, waarin hij aan de hand van de werken van Magritte de relatie tussen beeld en werkelijkheid en beeld en tekst onderzoekt.
Eén van de belangrijkste punten die hij maakt is dat Magrittes stelling tegen twee oerbeginselen die de Westerse kunst eeuwen hebben overheerst indruist, namelijk de fundamentele scheiding tussen beeld (dat gelijkenis omvat, dat dus iets laat zien) en tekst (die ergens naar verwijst), en ten tweede de gelijkwaardigheid van het feit der gelijkenis (dat een beeld op iets lijkt) en de bevestiging van een representatieve binding, dat wil zeggen dat, als een beeld op iets lijkt het betekent dat het datgene ook zou voorstellen. Deze gedachte, die samengevat in enkele regels misschien abstract lijkt, ontwikkelt Foucault in zijn essay in een trager tempo, behoedzaam en gebruikmakend van heldere voorbeelden. Dit is geen pijp is enerzijds een blikverruimend betoog voor wie zich wil verdiepen in de achtergronden van de kunstwerken van Magritte, en anderzijds een fascinerend filosofisch essay over de thematiek van woord en beeld.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
De dagen worden wel kouder maar niet korter
Geschreven door John Hull
'Hoe is het om blind te worden?' is een vraag die veel mensen graag beantwoord zouden zien, en John Hull neemt met dit dagboek, waarin hij zijn gevoelens en overpeinzingen uit de eerste periode dat hij blind was beschrijft, de rol van respondent op zich. Hij spreekt over de veranderende band met zijn familie, zijn gevoel van afhankelijkheid, zijn vernieuwde waarnemingsvermogen (zo heeft hij het bijvoorbeeld over het leren onderscheiden van de verschillende nuances van het geluid dat regen maakt, de rol die het geloof voor hem speelt, etc. De punten waarin hij in de documentaire Voir sans les yeux over spreekt, kom je ook hier weer tegen. John Hull legt zijn ideeën en ervaringen met een grote precisie vast, en daarom loont het boek ook zeker de moeite van het lezen. Maar het stoort me nogal hoe hij veel zwart-witte uitspraken gebruikt in de vorm van: 'Voor de blinde is het zus, voor de ziende is het zo.' Deze uitspraken zijn vaak erg categorisch en Hull doet ze voorkomen als objectieve feiten, terwijl ze vergeleken met andere 'blindenervaringen' die ik heb gelezen of gehoord erg pessimistisch klinken. John Hulls visie is zeker boeiend genoeg om te lezen, maar wat je als lezer zeker niet mag vergeten is dat het gaat om een waarheid van slechts één man.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: augustus 2005
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
Genie vs. God
Geschreven door Philippe Lepers
Een interview naar aanleiding van dit boek is gepubliceerd bij Nietzsche op de bank tussen het groen van het filosofiepark.
Verschenen in:
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
Beelden van een blinde filosoof
Geschreven door Bryan, Martin Magee & Milligan
Het was een boeiend plan van Bryan Magee om met zijn blinde collega-filosoof Martin Milligan een briefwisseling te beginnen. Het doel dat hij voor ogen
had was niet zozeer, of niet alleen, het bepalen van de verschillen in beleving van de werkelijkheid tussen blinden en zienden. Dit was slechts een hulpmiddel
om te leren begrijpen wat wij mensen weten en zouden kunnen weten van de werkelijkheid.
Wat is het verschil in kennis van de werkelijkheid tussen blinden, die een zintuig minder hebben, en zienden? De kennis hiervan biedt hulp voor het begrijpen
dat de (ziende) mens - die immers ook slechts maar 5 van het ontelbaar aantal mogelijke, maar voor ons onvoorstelbare, zintuigen bezit - lang geen volledig
beeld heeft en kan hebben van de werkelijkheid. In hoeverre geeft een extra zintuig een andere dimensie aan de werkelijkheid, in hoeverre bepalen je zintuigen
wat 'de werkelijkheid' is?, zijn vragen die hierbij aan bod komen.
De briefwisseling tussen Milligan en Magee beslaat dus veel meer dan alleen het verschil tussen blinden en zienden, ze wagen zich aan veel, meer filosofische
vraagstukken. Het is ongelooflijk, Beelden van een blinde filosoof. Er is nog nooit eerder een boek geweest dat zoveel denkstof bij mij heeft doen opwaaien. Zie ook het artikel 'De innerlijke lichtinval'.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in oktober 2004.
Oorspronkelijke titel: Sight unseen.
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
Filosofen van de 20e eeuw
Geschreven door Herman Philipse
Voorgelezen boeken op cd zijn al niet meer zo'n heel onbekend fenomeen tegenwoordig, maar een hoorcollege voor in je speler is nog echt iets heel nieuws. Home-Academy.nl is naar mijn weten de eerste uitgeverij in Nederland die ermee voor de dag gekomen is. Ze bieden lessen aan in verschillende vakgebieden, waaronder dus filosofie. Deze box bevat bijna negen uur twintigste eeuwse wijsbegeerte en omvat acht grote denkers: Russell, Husserl, Wittgenstein, Heidegger, Reichenbach, Sartre, Popper en Quine. Het selecteren van de grootste filosofen uit de hele geschiedenis zal voor de meeste deskundigen weinig problemen opleveren, maar over wie de grootste denkers van de afgelopen honderd jaar waren kan nog vurig gediscussieerd worden. De keuze van Herman Philipse, evenals de manier waarop hij de denkers bespreekt overigens, weerspiegelt dan ook voor een groot deel zijn eigen visie: filosofie moet vooruitgang boeken, moet denkbeelden voortbrengen waar anderen verder op kunnen bouwen.
Elk college is verdeeld in drie blokken, waarbij altijd een uitgebreide inleiding over het leven van de filosoof in kwestie en het sociale en wetenschappelijke milieu waarin hij werkte inbegrepen zit. Erg interessant is bovendien dat Philipse bij ieder de conceptie van filosofie uiteenzet. Op dat punt zijn de heren het immers helemaal niet eens, en omdat deze visie op de wijsbegeerte natuurlijk aan de basis van hun gedachtenstelsels ligt, is het erg prettig dat je als luisteraar daar zo goed van op de hoogte wordt gesteld. Daarnaast schetst Herman Philipse bij elke filosoof de ontwikkeling van zijn denkbeelden, en geeft hij van gemiddeld twee hoofdwerken of ontwikkelingsfasen een uitvoerige analyse. Deze is altijd helder, en hij plaatst ze ook in een breder perspectief zodat alles wat je hoort op de een of andere manier met elkaar in verbinding komt te staan. Dat is voor de begripsvorming een grote hulp. Philipse spreekt overigens wel in een vlug tempo, waardoor je aandacht op geen moment mag verslappen. Om dezelfde reden zou ik deze serie ook niet willen aanraden in het geval je nog niet eerder iets over filosofie gelezen hebt en je, onder het genot van een schaal pinda's en een glaasje wijn, een audio-snelcursus hoopte te krijgen. Een academische studie in de filosofie is aan de andere kant ook absoluut niet vereist. Filosofen van de 20e eeuw is kortom een mooi overzicht met diepe inzichten voor een betrekkelijk breed maar vooral zeer geïnteresseerd publiek.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek uitgelezen op: 1 november 2005
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
De monnik en de filosoof
Geschreven door Jean-François, Matthieu Revel & Ricard
'De ideale kennismaking met het boeddhisme,' zou ik het als ondertitel willen geven. De monnik en de filosoof bestaat uit gesprekken tussen de Franse filosoof
Jean-François Revel en diens zoon Matthieu die tijdens zijn wetenschappelijke carrière in de moleculaire biologie plotseling een ommezwaai heeft gemaakt
door monnik te worden in het Verre Oosten. Daarom heeft deze in het boek dan ook de taak om de grondbeginselen van het boeddhisme uit te leggen, evenals
de aantrekkingskracht die het op hem had toe te lichten. De filosoof maakt op zijn beurt verhelderende en interessante vergelijkingen met westerse filosofieën
en vormt vanuit westers perspectief een vrij sceptisch maar oprecht oordeel over de leer. In de tweede helft van het boek komen maatschappelijker gerichte
thema's aan de orde, waarbij ook nagegaan wordt wat de waarde van het boeddhisme kan zijn voor onze westerse samenleving.
De term 'ideaal' vind ik op De monnik en de filosoof van toepassing omdat het, doordat het in de vorm van een dialoog is, een neutraal beeld geeft van de
leer en tevens omdat deze in een veelomvattend werelds perspectief wordt geplaatst.
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: in mei 2005.
Omhoog naar het overzicht van de boeken op deze plank
Socrates
Geschreven door C.C.W. Taylor
In zowat alle leerboeken wordt Socrates (469-399 v.Chr.) beschouwd als de eerste serieuze westerse filosoof. Zijn invloed op onze cultuur zou ongekend zijn geweest. Daarom kon hij uiteraard ook niet ontbreken in de 20-delige boekenserie “Kopstukken van de Filosofie” die De Morgen in samenwerking met Oxford University Press verzorgt, en waarin C.C.W. Taylor de spits afbijt met deze Griekse wijze. Maar hoeveel weten we eigenlijk van de grote Socrates?
Lees meer over deze Griekse filosoof
Verschenen in:
De impressie is geschreven door: Karlijn
Boek gelezen: januari 2006
Reageren op besproken boeken? Dat kan via de Bibliobus
Je staat nu in een van de leeszalen van de Bibliotheek die gevestigd is op het Literaplein.
Je kunt terugwandelen naar de Agora, het centrale plein van FILOGOPOLIS, of vraag de weg in het Tourist Office.
Vanaf deze bibliotheekafdeling is er een directe doorgang naar het Filosofiepark.
Copyright © FILOGOPOLIS