Documentaires
In Filogopolis' Bioscoop is een speciale zaal geopend voor díe documentaires die om de een of andere reden een onuitwisbare indruk achterlaten.
Bowling for Columbine
Theresienstadt. Hitlers geschenk aan de Joden
Voir sans les yeux
Bowling for Columbine
Geregisseerd door Michael Moore
In Amerika worden vuurwapens veelvuldig gebruikt; er worden veel meer mensen doodgeschoten dan in andere landen. Hoe komt dat toch? Michael Moore gaat in deze documentaire op onderzoek uit en praat met verschillende mensen uit de als erg gewelddadig afgebeelde Amerikaanse samenleving. Heeft het met het gemak waarop mensen in een warenhuis aan munitie kunnen komen, te maken? Wordt het veroorzaakt door angst voor anderen, en al het geweld op televisie? Komt het ook niet door de armoede die er heerst, of misschien door de geschiedenis van het land? De kwestie hangt van complexe feiten aan elkaar. Je kunt erover praten en theoriseren, en dat wordt ook gedaan. Maar hoe dan ook, het probleem behoort tot de reële werkelijkheid, wat eveneens, bijvoorbeeld door beelden over schietpartijen op scholen, heel treffend in het licht wordt gebracht.
Door: Karlijn
Theresienstadt. Hitlers geschenk aan de Joden
Geregisseerd door Jan Ronca
De nazi's hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog veel manoeuvres uitgehaald om hun misdaden binnen een zo klein mogelijk kring te houden, en ze voor de buitenwereld volledig te verdraaien of te verbloemen. Eén van de wreedste voorbeelden hiervan is Theresienstadt.
Theresienstadt (oftewel Terezin) was een pittoresk achttiende-eeuws vestingstadje nabij Praag. Nadat de Duitsers Tsjecho-Slowakije bij hun rijk hadden geannexeerd, werd het stadje ingericht als een getto voor de Joden. Het leek echter niet op andere (doorgangs)kampen: hoewel de gevangenen uitgehongerd werden, hard moesten werken en hun uiteindelijke bestemming de dood in Auschwitz was, waren hen veel meer vrijheden toegestaan dan in andere Lager.
De mensen die naar Theresienstadt werden gestuurd, waren immers voornamelijk geprivilegieerde Joden: wetenschappers, intellectuelen, kunstenaars, of mensen die zich hadden onderscheiden tijdens de Eerste Wereldoorlog, en die de Duitsers dus niet zonder slag of stoot in een bomvolle goederentrein naar de gaskamers konden afvoeren. Nee, ze werden wel weggestuurd uit de Arische samenleving, maar hen werd voorgehouden dat ze in een kuuroord werden verwacht. Deze Joodse mensen hebben zelfs voor hun reis moeten betalen!
In het volgepropte vestingstadje ontstond een bloeiende culturele en kunstzinnige gemeenschap van mensen die de behoefte voelden zich creatief te uiten. Theater, concerten en andere optredens werden niet alleen oogluikend gedoogd door de Duitsers, ze werden zelfs aangemoedigd. “We dansten onder de galg,” vertelt een van de overlevenden. Wat maakt het uit, zullen de nazi’s gedacht hebben, uiteindelijk wacht deze mensen toch het lot waar geen enkele Jood aan ontkomen kan.
Denken dat de ‘luxe’ van Theresienstadt alleen diende om de vooraanstaande gevangenen enigszins tegemoet te komen, is wat al te naïef: het getto was een bijzondere plek dat de Duitsers konden inzetten om bezorgde landen zoals Groot-Brittannië voor te lichten over de ‘menswaardige behandeling’ die de Joden in hun kampen kregen.
Toen het internationale Rode Kruis een verhelderend bezoek aan een Duits kamp eiste, viel bij de nazi’s de keuze dan ook direct op Theresienstadt. Met het oog op de geplande komst van de inspecteurs werd het kamp omgetoverd tot een niet te evenaren propagandamiddel. In het stadje werd een nepschool opgericht, een bank gesticht met ‘monopolygeld’ waar je in werkelijkheid niets mee kon kopen, en de Joden werden gedwongen het toneelstuk met de SS'ers mee te spelen. De heren van het Rode Kruis keerden met een tevreden gevoel over de dagelijkse levensomstandigheden weer terug naar huis, en de Joodse toneelspelers werden per direct op de trein naar Auschwitz gezet.
Met veel gevoel, maar zonder overdadige emotionaliteit, biedt de regisseur Jan Ronca in zijn documentaire een intrigerend beeld van het ongelofelijke getto Theresienstadt. Gesprekken met overlevenden, beelden van het stadje zoals het nu is en destijds was en prachtige muziek maken het geheel tot een onvergetelijke en aangrijpende ervaring.
Geschreven door Karlijn
Voir sans les yeux
Geregisseerd door Marie Mandy
Een professor, een klein meisje, een beeldhouwster, een athleet...: ontzettend uiteenlopende mensen die met elkaar gemeen hebben dat ze blind of vrijwel blind zijn en in deze documentaire aan ons laten zien hoe ze leven, wat de praktische oplossingen zijn voor de obstakels die ze tegenkomen, hoe ze hun blindheid ervaren en hoe ze zich een beeld vormen van de omgeving. Zo komt bijvoorbeeld John Hull aan het woord, een al wat oudere man die pas op latere leeftijd blind is geworden en hier ook enkele boeken over heeft geschreven, die sinds hij niet meer kan zien veel meer oog heeft voor de geluiden die de natuur voortbrengt. Hij vertelt dan bijvoorbeeld over de verscheidene geluiden die bomen maken al naargelang het seizoen, en hij laat ook de kijker hier naar luisteren. Het zijn stuk voor stuk mensen in deze documentaire die positief en uitdagend tegenover het leven staan, maar, en dat vind ik vooral zo fascinerend, wel allemaal op een heel verschillende eigen manier tegen hun blindheid aankijken. Op geen moment wordt deze meelijwekkend afgeschilderd; veeleer wordt het met eerlijkheid en directheid benaderd. Behalve aan de inhoud is er trouwens ook veel aandacht aan de vorm besteed - beeld én geluid, waarmee nog eens benadrukt wordt hoeveel die prikkels iedereen te bieden heeft.
Door: Karlijn
De documentaires worden gedraaid in de Filmzalen die tot de Bioscoop behoren.
Wandel terug naar de Agora, het centrale plein van FILOGOPOLIS.
Lees het laatste nieuws in onze stadskrant, de Logos.
Vraag de weg in het Tourist Office.
Copyright © FILOGOPOLIS